Historie

Van Koningstheater (1997) tot Cabaretfirma (2014)

Cabaret Firma - Historie -

Het Koningstheater ontstond in 1997 als onderdeel van het Koning Willem I College.
Toen de verschillende in ’s-Hertogenbosch gevestigde MBO-scholen fuseerden tot één ROC, verhuisde de organisatie naar de voormalige Koning Willem I-kazerne aan de Vlijmenseweg. Frank Verhallen was als docent Nederlands in dienst van het Koning Willem I College. Daarnaast was hij theaterrecensent voor het dagblad Trouw en, als schrijver en cabarethistoricus, een autoriteit binnen het Nederlandse cabaret. Hij bood aan om met vrienden uit het cabaretvak de voormalige ontspanningsruimte van de militairen om te vormen tot een collegetheater voor docenten en studenten, maar zeker ook voor de Bossche gemeenschap. Het Koning Willem I College had hoog in zijn vaandel staan dat het een ‘community college’ wilde zijn. Met het Koningstheater – want zo ging het heten – zette het college de schoolpoorten open.
Door de financiële bijdrage van vriend Youp van ’t Hek en de artistieke en zakelijke ondersteuning van velen binnen de cabaretwereld, onder wie impresario Harry Kies en cabaretiers Herman van Veen en Paul van Vliet, groeide het Koningstheater in enkele jaren tijd uit een van de meest vooraanstaande kleine (200 plaatsen) cabaretpodia van Nederland. ’s-Hertogenbosch stond al jaren niet meer op de kaart als cabaretstad, zo had Frank Verhallen als theaterrecensent ervaren. Nu was er weer een huis voor de aanstormende talenten met hun dringende behoefte aan speelplekken en voor de grote namen die in zulke kleine theaters graag hun nieuwe voorstellingen komen uitproberen. Maar ook voor dichter-zangers uit Vlaanderen, zoals Raymond van ’t Groenewoud en Willem Vermandere.

Koningstheateracademie

Vanuit de opvatting dat cabaret een serieuze theaterkunstvorm is en de behoefte talent vanuit die gedachte op te leiden, richtte Frank Verhallen in 1999 de Koningstheateracademie op. Hij deed dat samen met zijn toenmalige echtgenote, Anna Uitde Haag. Zij had ervaring met het opleiden van jonge theatermakers; hij had het theater en de contacten onder cabaretiers en zangers die als (gast)docent op de opleiding gingen werken.
Ook die opleiding was meteen bijzonder succesvol. Studenten als (Leo) Alkemade & (Roel) Bloemen, Nathalie Baartman, Renee van Bavel, Pieter Derks, Hanneke Drenth & Anne van Rijn (Dames Voor Na Vieren), Jochen Otten en Katinka Polderman wonnen de hoofdprijzen op de drie landelijke cabaretfestival, waarmee de naam Koningstheateracademie een begrip was.

 

Cabaret Firma - Historie - Een mooie avond om te zingen

Triniteitstraat

In 2002 kwam het Koningstheater in botsing met het zich wijzigende beleid van het Koning Willem I College. Dat wilde meer gebruik gaan maken van de theaterzaal voor interne activiteiten, met name de commerciële verhuringen door De School voor de Toekomst, een nieuw innovatief college-onderdeel dat het Koningstheater inmiddels ook letterlijk in de schaduw had gezet. Maar het Koningstheater had zich inmiddels ontwikkeld tot een theater met ruim tweehonderd voorstellingen en zo’n honderd repetitie- en montagedagen van bespelers. Daarnaast hadden hier de lesdagen van de Koningstheateracademie plaats. Het Koningstheater kon zich niet met die artistieke kaalslag verenigen, in die opvatting gesteund door de hele Nederlandse cabaretwereld. Het protest mocht niet baten: het Koning Willem I College eiste de zaal op.
Door tussenkomst van Gemeente 's-Hertogenbosch kon het vertrek nog tot twee jaar worden gerekt. Eerder was er immers geen geschikte andere locatie beschikbaar. Die kwam in augustus 2004. Toen werd het Koningstheater gevestigd aan de Triniteitstraat, in het voormalige Theater BIS, welke organisatie opging in een ambitieus nieuw Bosch cultuurpaleis: de Verkadefabriek. Het Koningstheater was niet langer een ‘project’ van het Koning Willem I College, maar werd als bedrijfsonderdeel toegevoegd aan de Zuid-Nederlandse Theatermaatschappij, waarvan ook Theater aan de Parade deel uitmaakte.
De Koningstheateracademie was al een jaar eerder, in 2003, verhuisd. Dat ging als zelfstandige organisatie verder en vond jaren onderdak in de Papenhulst (Nachtegaalslaantje) om uiteindelijk definitief te landen op de Havensingel, waar het beschikt over een eigen lesgebouw. Daar realiseerde de opleiding in 2012 het streven erkend te worden als HBO-opleiding: de eerste ‘Academie voor Cabaret’ van ons land.

Cabaret Firma - Historie -

Cabaretproductiehuis

Datzelfde jaar, 2012, sloot het Koningstheater na precies 15 jaar zijn deuren. De jaren vanaf 2004 waren artistiek bijzonder succesvol, maar Frank Verhallen zelf was niet gelukkig met de gegeven omstandigheden. De letterlijke afstand tot de Koningstheateracademie zorgde ervoor dat het Koningstheater niet meer het ‘Cabarethuis’ was dat hem altijd voor ogen had gestaan: een broedplaats voor de gevestigde namen en het jonge talent. En het gebouw kende veel te veel beperkingen om de mogelijkheden te realiseren die hem voor ogen stonden voor ’s-Hertogenbosch als Cabaretstad. De lust van het eigen theater bleek steeds meer een last.
Hij lanceerde daarom het plan om het Koningstheater te sluiten als theaterlocatie en als Stadsprogrammeur – een nieuwe functie in Nederland theaterland – verder te gaan. Hij programmeert het cabaret- en theatermuziekaanbod voor de inmiddels vijf zalen van Theater aan de Parade en Verkadefabriek. De schouwburg had behoefte het cabaretaanbod te verruimen en te verbreden en de Verkadefabriek wilde cabaret graag als theaterkunstgenre toevoegen aan haar dans- en toneelaanbod. Het Koningstheater is sindsdien een zelfstandige organisatie die niet alleen programmeert, maar daarnaast produceert. Koningstheater is daarmee het eerste cabaretproductiehuis van Nederland. Met het initiëren van eigen voorstellingen krijgt de samenwerking met de Koningstheateracademie inmiddels weer meer vorm.

 

Cabaret Firma - Historie - Cd opnames Mooi Lied

Cabaretmuseum

Het Koningstheater opereert vanuit de Verkadefabriek, waar het, behalve over een productiezaal, beschikt over een documentatiecentrum. De ontvangstruimte is ingericht met decorstukken en attributen uit voorstellingen en kostuums van bespelers. Die voorwerpen zijn, net zoals de indrukwekkende bibliotheek en mediatheek, onderdeel van de museumcollectie van het Koningstheater. Die bevindt zich grotendeels in een opslagruimte. Dat geldt onder meer voor de fotocollectie en de schilderijen, waaronder vijftig doeken die beeldend kunstenaar Hanneke Gommers in opdracht van het Koningstheater schilderde van cabaretiers als Youp van ’t Hek, Freek de Jonge en Theo Maassen.
Die schilderijen hingen in de foyers en de zaal en bepaalden vele jaren achtereen voor een groot deel het aanzien en de sfeer van het Koningstheater. Het Koningstheater gold als een van de 250 leukste musea van Nederland. Naast de Stichting Koningstheater is er de nieuwe ingerichte Stichting Koningstheatermuseum. Die streeft ernaar de volledige cabaretcollectie in 's-Hertogenbosch weer toegankelijk te maken voor een breed publiek.

Cabaret Firma - Historie - Cabaretmuseum Documentatieruimte

Cabaretfirma

Het toont aan hoe bruisend de organisatie nog altijd is. Om die ‘bedrijvigheid te illustreren nu de naam Koningstheater door het verdwijnen als podium verwarrend is, besloot de organisatie haar naam met ingang van april 2014 te wijzigen. Daarmee komen de vele en veelzijdige activiteiten – het programmeren, produceren, presenteren, publiceren, initiëren, adviseren, archiveren et cetera – optimaal tot uitdrukking. Het Koningstheater van 1997 is Cabaretfirma anno nu.