De Cabaretfirma

Aantekeningen over grappen schrijven en kleine zalen spelen.

Een tv-scherm in een klein cabaretpodium: zo doe je dat

·

Een tv-scherm in een klein cabaretpodium: zo doe je dat

Je staat in een zaaltje van vijftig man, de beamer doet het niet en de technici kijken je aan alsof jij het probleem bent. Dat scenario wil je voorkomen. Een vast tv-scherm in een klein podium kan veel ellende schelen, maar alleen als je de installatie goed aanpakt.

Waarom een tv-scherm en geen beamer

In kleine zalen is een beamer vaak de standaardkeuze, maar hij brengt ook de standaardproblemen mee. Beamers hebben licht nodig, of eigenlijk: ze hebben weinig omgevingslicht nodig. In een zaaltje met een paar ramen of een lage plafondlamp verlies je al snel helderheid en contrast.

Een tv-scherm van zeventig tot vijfentachtig inch is in een zaal van vijftig stoelen prima leesbaar vanuit de achterste rij. Je hebt geen verduistering nodig, geen opwarmtijd en geen lamp die halverwege de try-out besluit op te geven. De installatiekosten zijn hoger dan een beamer op een statief, maar je koopt er ook betrouwbaarheid voor terug.

Bovendien kijk je als cabaretier anders naar een scherm dan als filmregisseur. Jij wilt dat de tekst op de dia scherp staat, dat de timing van een beeld klopt met je punchline, en dat je zelf niet in het licht staat. Een helder scherm op een vaste plek helpt daarbij. Een beamer die je elke avond opnieuw uitlijnt, niet.

De juiste plek kiezen in een kleine zaal

Dit is waar de meeste fouten gemaakt worden. Je denkt: scherm achter op het podium, klaar. Maar dan staat het scherm achter jou, kijkt het publiek naar jouw rug als ze het beeld willen zien, en loop jij constant in de weg.

De slimste opstelling in een kleine zaal is een scherm dat naast of boven het podium hangt, op een plek waar jij als performer er niet voor staat. Denk aan een hoek van de zaal, of een wandmontage aan de zijkant. Zo kan het publiek jou én het beeld zien zonder het hoofd te draaien.

Let op de kijkhoek. De meeste tv-schermen hebben een optimale kijkhoek van negentig graden recht ervoor. Zit iemand ver aan de zijkant, dan kan het beeld er anders uitzien. Test dit altijd met een echte testpersoon op de verste stoel aan de rand, niet alleen vanuit het midden.

Houd ook rekening met de hoogte. Een scherm dat te hoog hangt, geeft nekpijn na een uur. Een vuistregel: de onderkant van het scherm zit op ooghoogte van een zittende toeschouwer, dat is ongeveer honderd tot honderdtien centimeter van de vloer.

Wandmontage en beugels: wat je moet weten

Een tv-scherm van tachtig inch weegt al snel dertig tot veertig kilo. Dat is geen gewicht dat je op een standaard schilderijhaak hangt. Je hebt een stevige wandmontage nodig, en die vereist kennis van de muur erachter.

Betonnen muren zijn ideaal: je boort, je plugt, je hangt. Gipswanden zijn lastiger. Die hebben verborgen stijlen nodig, of je moet een houten plaat monteren waaraan je de beugel vastschroeft. Vraag dit na bij de eigenaar van de zaal voordat je begint te boren, want niet elke zaaleigenaar is blij als je achteraf vertelt dat je dwars door een leidingkoker bent gegaan.

Er zijn verschillende soorten beugels. Een vaste beugel houdt het scherm plat tegen de muur, spaart ruimte maar geeft geen flexibiliteit. Een kantelbare beugel laat je het scherm een paar graden naar beneden richten, wat handig is als het scherm hoger hangt dan ideaal. Een volledig zwenkbare beugel geeft de meeste vrijheid maar steekt verder uit de muur en kan in een kleine backstage-ruimte al snel in de weg hangen. Bij het vergelijken van dit soort producten kom je al snel terecht bij gespecialiseerde webwinkels; Wandhalterungshop is daar een voorbeeld van, met een breed assortiment in verschillende gewichtsklassen en wandtypen. Let bij elke beugel altijd op de maximale draagkracht en of de VESA-maten overeenkomen met je scherm.

VESA-maten zijn de standaardafstanden tussen de bevestigingsgaten op de achterkant van je scherm. Dat staat in de handleiding. Koop je een beugel die niet op die maten past, dan past hij niet, hoe stevig hij ook is.

Kabels, stroom en geluid in een kleine backstage

Een scherm aan de muur is pas half het werk. Je moet er ook iets op krijgen. In de meeste kleine podia is er één stopcontact op een onhandige plek, een verlengkabel die al vijf jaar meegaat en een HDMI-kabel die iemand ooit heeft meegenomen en nooit teruggebracht.

Begin met een vaste stroomvoorziening dicht bij het scherm. Vraag de zaal of er een elektriciën langs kan om een extra wandcontactdoos te plaatsen. Dat kost een paar uur werk en bespaart je eindeloos gestruikel over kabels. Als dat niet lukt, gebruik dan een kabelgoot langs de muur in plaats van tape. Tape laat los, kabelgoot niet.

Voor het signaal heb je minimaal een HDMI-verbinding nodig. Koop een kabel van goede kwaliteit en een meter langer dan je denkt nodig te hebben. Te kort is een ramp; een meter te lang is een kleine kabelgoot. Bij schermen boven de vijftig inch en kabels langer dan vijf meter is het verstandig een actieve HDMI-kabel te gebruiken, die het signaal versterkt.

Geluid is het onderschatte probleem. Een tv-scherm heeft ingebouwde speakers, maar die klinken in een zaaltje van vijftig man dun en te zacht. Sluit het scherm aan op het geluidsysteem van de zaal via een 3,5mm-uitgang of een optische kabel. Vraag de technici van de zaal hoe ze dat normaal doen. Die weten dat, ook al doen ze soms alsof ze het niet weten.

Voorbereiding voor de avond zelf

Een scherm dat hangt is nog geen scherm dat werkt op het moment dat het moet werken. Technische voorbereiding is minstens zo belangrijk als de installatie.

  • Controleer of alle kabels stevig vastzitten, ook de HDMI aan de achterkant van het scherm
  • Test het beeld vanuit elke hoek van de zaal, inclusief de verste stoel aan de zijkant
  • Controleer het geluidsvolume op het geluidsysteem, niet alleen op het scherm zelf
  • Zorg dat je laptop of afspeelapparaat de juiste resolutie uitzendt, bij voorkeur 1920×1080
  • Maak een reservekopie van je presentatie op een usb-stick, voor als de laptop uitvalt
  • Test de afstandsbediening of de software waarmee je de dia’s bedient vanuit het podium
  • Vraag iemand anders om de eerste dia te starten zodat jij niet zelf naar de laptop moet lopen

Timing is in cabaret alles. Als je een dia te vroeg of te laat toont, valt de grap weg. Oefen de bediening net zo goed als de tekst. Doe een technische try-out zonder publiek, waarbij je de presentatie van begin tot eind doorloopt zoals je hem ook wilt spelen.

Zorg ook dat het scherm op de juiste helderheid staat voor de verlichting in de zaal. Overdag is een hoge helderheid prima, maar ‘s avonds met podiumverlichting kan een te fel scherm afleiden. Pas de helderheid aan tijdens de soundcheck, niet tijdens de voorstelling.

Veelgestelde vragen over tv-schermen in kleine podia

Welk schermformaat werkt het best in een zaal van vijftig stoelen?

In een zaal van vijftig stoelen is een scherm van zeventig tot vijfentachtig inch een goede keuze. Kleiner en de achterste rij heeft moeite tekst te lezen. Groter en je loopt het risico dat het scherm de ruimte domineert en de aandacht van de performer wegtrekt. De diepte van de zaal speelt ook mee: hoe dieper de zaal, hoe groter het scherm mag zijn. Een vuistregel is dat de schermbreedte in centimeters ongeveer een derde is van de kijkafstand in centimeters.

Hoe voorkom je dat het scherm de akoestiek van de zaal verstoort?

Een groot scherm aan de muur kan geluid reflecteren, zeker als het een harde behuizing heeft. In een kleine zaal met al weinig akoestische demping kan dat merkbaar zijn. Je kunt dit deels oplossen door zachte materialen aan de zijkanten van het scherm te plaatsen, zoals een gordijn of akoestisch paneel. Vraag de geluidstechnicus van de zaal om tijdens de soundcheck specifiek op reflecties te letten. Vaak is het probleem kleiner dan je denkt, maar beter om het te weten voor het publiek er zit.

Mag je zomaar een scherm aan de muur hangen in een gehuurd zaaltje?

Dat hangt af van de huurovereenkomst. In de meeste gevallen mag je niets structureel veranderen zonder toestemming van de eigenaar. Boren in een muur valt daar bijna altijd onder. Vraag dit vooraf schriftelijk na, ook als de eigenaar mondeling zegt dat het prima is. Sommige zalen hebben al een voorziening voor een scherm of beamer, en dan hoef je alleen maar aan te sluiten. Dat scheelt een hoop gedoe en een hoop pluggen.

Meer om te lezen